Ψυχολογία

Η αυταπάτη μάς βοηθά να πετυχαίνουμε τους στόχους μας

Ανάγνωση σε 2,5′

Οι άνθρωποι είμαστε περίεργα όντα.

Έχουμε την ικανότητα να εκτιμούμε στοιχεία και να εφαρμόζουμε τη λογική για να λύνουμε πολύπλοκα προβλήματα.

Χρησιμοποιούμε εξελιγμένες συλλογιστικές ικανότητες για να θεραπεύσουμε ασθένειες, να εξερευνήσουμε το σύμπαν, και να δημιουργήσουμε τεχνολογία που είναι ικανή να μεταμορφώσει ζωές.

Όταν όμως έρχεται η ώρα να πιστέψουμε και να σκεφτούμε ότι κάτι είναι αλήθεια, συνήθως η λογική και η συλλογιστική σκέψη έρχονται σε δεύτερη μοίρα, ειδικά όταν βασίζουμε την κατάκτηση των στόχων μας σε λανθασμένες αντιλήψεις.

Τις περισσότερες φορές, οδηγούμαστε από τους στόχους και τις επιθυμίες μας, όχι από τα ίδια τα γεγονότα, διαστρεβλώνοντας τα στοιχεία για να χωρέσουν στο όραμά μας.

Δεν είναι μόνο τα θέματα προσωπικής πολιτικής, θρησκείας ή δημόσιων σχέσεων όπου ο σκοπός μπορεί να ξεπεράσει τη λογική.

Οι πολύ στενές σχέσεις κρατούνται μεταξύ τους μέσω προκατειλημμένης συλλογιστικής.

Οι πιο υγιείς και επιτυχημένες σχέσεις δεν είναι τόσο βασισμένες στην πλήρη κατανόηση και των δύο πλευρών, όσο στη δημιουργία θετικών ψευδαισθήσεων.

Στα ευτυχισμένα ζευγάρια, οι σύντροφοι είναι περισσότερο πιθανό να αποδόσουν θετικά στοιχεία ή αναμνήσεις ο ένας στον άλλο, ανεξάρτητα από την πραγματική παρουσία θετικών στοιχείων στη σχέση τους.

Επίσης, παρόλο που η φύση μιας κοντινής σχέσης είναι αρκετά περίπλοκη για να αφήσει επαρκή περιθώρια για απόλυτη ειλικρίνεια μέσα σε ένα ζευγάρι, οι περισσότεροι άνθρωποι φαίνεται πραγματικά να πιστεύουν πως ο ρομαντικός τους σύντροφος είναι ιδιαίτερα πιστός.

Αντιθέτως, η απόκρυψη πληροφοριών από έναν σύντροφο είναι ιδιαίτερα κοινή, ειδικά όταν η αλήθεια μπορεί να πληγώσει τα συναισθήματά του ή να οδηγήσει σε πολύωρες συζητήσεις επί του θέματος ή σε κάποια μορφή τιμωρίας.

Παράλληλα, σύμφωνα με έρευνα, νομίζουμε ότι γνωρίζουμε τον σύντροφό μας πολύ καλύτερα από όσο πραγματικά τον γνωρίζουμε.

Η συντριπτική πλειοψηφία των στοιχείων δείχνει προς μια κατεύθυνση: μόνο και μόνο η θέληση του να είμαστε σε μια πολύ κοντινή και δεμένη σχέση, φαίνεται να παίρνει προτεραιότητα σε σχέση με το να έχουμε μια καθαρή και λογική εικόνα για το ποιός ακριβώς είναι πραγματικά ο σύντροφός μας και το πως λειτουργεί πρακτικά η σχέση μας.

Σε απλά λόγια δια στόματος Benjamin Franklin, «Κρατήστε τα μάτια σας ορθάνοιχτα πριν το γάμο, και μισό-κλειστα μετά».

Το να πορευόμαστε όμως στη ζωή μας με τα μάτια μισο-κλειστά μοιάζει λίγο παράτολμο. Δεν θα ήταν καλύτερα να είχαμε μια πιο ακριβή αντίληψη σχετικά με το τι συμβάινει γύρω μας;

shutterstock_401970706

 

Διαφορετικοί μελετητές ανά τον κόσμο φαίνεται να έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι καθώς εξελισσόμαστε σαν είδος, το να κάνουμε τους άλλους απλά να τα πάνε καλά μαζί μας είναι πιο εύκολο από το να αντιμετωπίσουμε την πραγματική κατάσταση μεταξύ μας.

Η δυνατότητα να πείθουμε τους άλλους ή να χρησιμοποιούμε επιχειρήματα προς όφελός μας, φαίνεται να βοηθάει περισσότερο από το να είμαστε ρεαλιστές και λογικοί.

Είμαστε πρωτίστος και πάνω απ όλα, κοινωνικά, στοχο-οδηγούμενα ανθρώπινα όντα όπου η έννοια της πρακτικότητας δεν φαίνεται να μας απασχολεί τόσο πολύ.

Πρόσφατη έρευνα που διεξήχθει από τον Robert Trivers και τους μαθητές του, φαίρνει στην επιφάνεια περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πόσο χρήσιμη είναι η ικανότητά μας να παραπλανούμε τον ίδιο μας τον εαυτό. Διαβάστε τις λεπτομέρειες της έρευνας παρακάτω.

Αυτή η έρευνα, στην ουσία δείχνει πως οι στόχοι μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο δεχόμαστε την πληροφορία, μετασχηματίζοντάς την για να πιστέψουμε πως είναι αλήθεια και να καταφέρουμε να τη δείξουμε στον κόσμο από την δική μας οπτική γωνία.

Συνεπώς, φαίνεται πως η εξαπάτηση του ίδιου μας του εαυτού παίζει μεγάλο και σημαντικό ρόλο την εκπλήρωση των στόχων μας.

Την επόμενη φορά που θα συναντήσετε κάποιον που θα φαίνεται να αποτυγχάνει να δει την λογική, τότε μάλλον το πρόβλημα δεν έγκειται στο αν είναι λιγότερο ή περισσότερο παράλογος από εσάς, αλλά στο πόσο διαφορετικοί είναι οι στόχοι που έχει θέσει από τους δικούς σας.

Φαίνεται πως τα γεγονότα δεν έχουν σημασία, είναι οι στόχοι που μετράνε περισσότερο.

Η έρευνα:

Μέσα από ένα έξυπνο πείραμα, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να γράψουν έναν λόγο σχετικά με έναν χαρακτήρα αφού πρώτα τον παρακολούθησαν μέσα από βίντεο σε διάφορες δραστηριότητες θετικού, ουδέτερου και αρνητικού χαρακτήρα.

Σε μερικές περιπτώσεις οι συμμετέχοντες παρακολούθησαν το χαρακτήρα να συμπεριφέρεται με θετικό τρόπο λίγο πριν δράσει αρνητικά, και το αντίθετο.

Πριν την παρακολούθηση των βίντεο, κάθε συμμετέχοντας με τυχαίο τρόπο, είχε λάβει οδηγίες να προσπαθήσει να πείσει κάποιον άλλον συμμετέχοντα να σχηματίσει μια θετική, ουδέτερη ή αρνητική άποψη για τον χαρακτήρα.

Ένα χρηματικό έπαθλο προσφέρθηκε σε συμμετέχοντες που έγραψαν τα πιο πειστικά μηνύματα.

shutterstock_525464536

 

Οι συμμετέχοντες, σε σειρές, παρακολούθησαν τα βίντεο με προκατειλημμένο τρόπο.

Για παράδειγμα, αν κάποιος είχε ως στόχο να γράψει ένα θετικό μήνυμα, τότε έχανε το ενδιαφέρον του για τα υπόλοιπα βίντεο με το χαρακτήρα, αμέσως μόλις τον έβλεπε να βοηθάει κάποιον που ήταν βρισκόταν σε σύγχυση.

Αφότου οι συμμετέχοντες έβρισκαν στοιχεία για να υποστηρίξουν το στόχο τους, είχαν πλέον δει όσα χρειάζοναν να δουν.

Ωστόσο, εάν ο στόχος τους ήταν να γράψουν ένα θετικό μήνυμα ενώ τα πρώτα βίντεο με το χαρακτήρα με το χαρακτήρα δεν ήταν τόσο ενθαρυντικά, συνέχιζαν να παρακολουθούν αναπόσπαστα περιμένοντας τη στιγμή που ο χαρακτήρας θα δώσει θετικά στοιχεία.

Στην ουσία περίμεναν απλά έως ότου να δουν αυτό που ήθελαν να δουν.

Οι συμμετέχοντες φαίνεται επίσης να σχημάτισαν άποψη για τον χαρακτήρα η οποία συνάδει με το μήνυμα το οποίο είχαν αναλάβει να γράψουν.

Ειδικότερα, εκείνοι εκ των οποίων τους είχε ζητηθεί να γράψουν ένα θετικό μήνυμα για το χαρακτήρα, στην ουσία είδαν το χαρακτήρα από μια θετικότερη σκοπιά γενικότερα (και πίστεψαν ότι και οι υπόλοιποι άνθρωποι θα τον έβλεπαν έτσι).

Ακόμα πιο σημαντικό αποτέλεσμα της έρευνας, αποτελεί το γεγονός πως εκείνοι που άφησαν τους στόχους τους να επηρεάσουν περισσότερο αυτά που πιστεύουν και να δουν τα βίντεο με μεγαλύτερη προκατάληψη, ήταν και εκείνοι οι οποίοι έγραψαν τα πιο πειστικά μηνύματα.

Παραπομπές

Cole, Tim, PhD. PsychologyToday – ‘Self-Deception Helps Us Accomplish Goals.’ Web.

About the author

MyCare

Το MyCare είναι ένας οδηγός για το πώς μπορούμε να ζούμε φυσικά με ασφάλεια, εκμεταλλευόμενοι παράλληλα όλες τις δυνατότητες που μάς προσφέρει η σύγχρονη τεχνολογία.