Ψυχολογία

Ποιά είναι τα πραγματικά κριτήρια με τα οποία επιλέγουμε τον σύντροφό μας;

shutterstock_295862576

Ανάγνωση σε 8′

Οι περισσότεροι από εμάς αναζητούμε έναν σύντροφο, είτε για να μας συντροφεύει στο υπόλοιπο της ζωής είτε μόνο για έναν μικρό χρονικό διάστημα. Πως όμως επιλέγουμε έναν σύντροφο ανάμεσα σε εκατοντάδες ανθρώπους που γνωρίζουμε στη πορεία της καθημερινής μας ζωής; Τι είναι αυτό που κάνει δύο ανθρώπους να διαλέξουν ο ένας τον άλλο ανάμεσα σε χιλιάδες διαθέσιμους συνδυασμούς;

Η επιστήμη της ψυχολογίας προσπαθεί εδώ και αρκετό καιρό να απαντήσει σε τέτοιου είδους ερωτήματα, και φαίνεται να το κάνει με ιδιαίτερη επιτυχία.

Υπάρχουν 2 βασικές θεωρίες γύρω από τις οποίες έχει κινηθεί η επιστημονική λογική προκειμένου να αναλύσει το συγκεκριμένο θέμα. Πρώτη έρχεται η εξελικτική θεωρία που υποστηρίζει πως οι συμπεριφορικές τάσεις, τα φυσικά χαρακτηριστικά και τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας που ευνοούν τις πιθανότητες για ανθρώπινη επιβίωση και αναπαραγωγή, γίνονται επιθυμητές σε εμάς.

shutterstock_509724559

 

Επίσης, οι βιολογικές και ανατομικές διαφορές που παρουσιάζονται μεταξύ των οργανισμών μπορούν να δώσουν διαφορετικές βέλτιστες λύσεις για το ίδιο πρόβλημα. Για παράδειγμα, εάν δύο ζώα, ένα με ευκίνητα πόδια και ένα με δυνατά φτερά, έρθουν αντιμέτωπα με ένα πεινασμένο αρπακτικό, πως θα αντιμετωπίσουν αυτό τον κίνδυνο επιβίωσης; Το πιο πιθανό είναι πως το πρώτο ζώο θα τρέξει μακριά ενώ το δέυτερο θα διαφύγει πετώντας.

Παρομοίως, η εξελικτική θεωρία προβλέπει πως οι βιολογικές και ανατομικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι ικανές να οδηγήσουν σε διαφορετικές προτιμήσεις κατά την επιλογή συντρόφου. Για παράδειγμα, η ανθρώπινη βιολογία υποδεικνύει πως οι γυναίκες χρειάζονται βοήθεια και προστασία κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Επίσης, η γονιμότητά τους δεν μπορεί να διαρκέσει για πάντα.

Συνεπώς, είναι λογικό οι άντρες που εμπνέουν προστασία και ασφάλεια να ελκύουν τις γυναίκες, και αντιστοίχως οι νέες και «γόνιμες» γυναίκες να ελκύουν περισσότερο τους άντρες. Στο ίδιο μοτίβο, υπάρχουν έρευνες που υποδεικνύουν πως, όταν πρόκειται για μακροπρόθεσμες σχέσεις, οι γυναίκες δίνουν μεγαλύτερη έμφαση σε παραμέτρους που αφορούν το status ενός άντρα, με τους άντρες να βρίκουν περισσότερο ελκυστική τη νεότητα σε μια γυναίκα.

Στην άλλη όψη του νομίσματος, υπάρχει η θεωρία κοινωνικού ρόλου που αναπτύχθηκε από την Αμερικάνικης καταγωγής Alice Eagly. Η τελευταία υποστηρίζει πως περισσότερο κοινωνικές παρά βιολογικές, είναι οι διαδικασίες που είναι υπεύθυνες για τις κοινωνικές επιλογές μας.

Σύμφωνα με αυτό το επιχείρημα, η διαμόρφωση των «κανόνων» που ακολουθούνται για την δημιουργία ενός ζευγαριού, είναι άμεσα εξαρτώμενη από τους ίδιους τους ρόλους που κατέχουν οι άνδρες και οι γυναίκες μέσα στην κοινωνία. Συνεπώς, οι προτιμήσεις που παρουσιάζει ένας άνθρωπος κατά την επιλογή ενός συντρόφου, ενδέχεται να αλλάζουν καθώς αλλάζουν και οι ρόλοι και κανόνες που χαρακτηρίζουν την κοινωνία. Για παράδειγμα, οι γυναίκες ελκύονται από άντρες με εξουσία και χρήματα, επειδή η ίδια η κοινωνία περιορίζει την δική τους ικανότητα για εξουσία και χρήματα. Εάν στο μέλλον, οι περισσότερες θέσεις που προσφέρουν χρήματα και εξουσία μεταβούν στις γυναίκες, τότε το status και ο πλούτος σε έναν άντρα θα μπορούσε να πάψει να έχει τόσο μεγάλη αξία στα μάτια των γυναικών, δίνοντας θέση στην ομορφιά, τη νεότητα ή την φυσική κατάσταση.

shutterstock_316102025

 

Όντως, έρευνες των περασμένων 50 ετών δείχνουν θεμελιώδεις αλλαγές στις προτιμήσεις των αντρών και γυναικών σχετικά με την επιλογή ενός συντρόφου. Για παράδειγμα, καθώς η διατήρηση μιας άνετης ζωής έχει γίνει δυσκολότερη στις δυτικές κοινωνίες, και καθώς οι περισσότερες γυναίκες εργάζονται και λαμβάνουν εισόδημα, τόσο οι άντρες όσο και οι γυναίκες αυτή τη στιγμή δίνουν μεγαλύτερη έμφαση απ’ ό,τι παλιότερα στο οικονομικό και κοινωνικό status του συντρόφου τους. Αντιθέτως, οικιακές δεξιότητες όπως το μαγείρεμα και το καθάρισμα του σπιτιού, φαίνεται να μην αποτελούν πλέον σημαντικά κριτήρια για την επιλογή συντρόφου και στα δύο φύλα. Αυτές οι αλλαγές υποδεικνύουν πως η κουλτούρα έχει όντως έναν αντίκτυπο επάνω στις αξίες που θεωρούμε ελκυστικές.

Καθημερινή επαφή και οικειότητα

Σε γενικές γραμμές τείνουμε να συμπαθούμε εκείνους που βρίσκονται γύρω μας και εκείνους με τους οποίους έχουμε συχνότερη επαφή. Όσο περισσότερο χρόνο ξοδεύουμε με κάποιον, τόσο μεγαλύτερες είναι και οι πιθανότητες να τον συμπαθήσουμε, αποδεχτούμε ή ακόμα και να τον ερωτευθούμε. Σίγουρα όλοι ξέρουμε κάποιον που όσο περισσότερο χρόνο περνάμε μαζί του, τόσο πιο πολλά νεύρα ή κούραση μας προκαλεί, ωστόσο αυτό αποτελεί απλά την εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα. Η απλή καθημερινή επαφή είναι εκείνη που αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους υπάρχουν ρομαντικές σχέσεις που αναπτύσσονται και ξεκινούν από χώρους όπως η δουλειά και το πανεπιστήμιο. Η καθημερινή επαφή, με το πέρασμα του χρόνου, μπορεί να μετατρέψει δύο άγνωστους σε φίλους, ή και κάτι περισσότερο.

Φυσική έλξη

Η φυσική ομορφιά αποτελεί ένα ισχυρό πλεονέκτημα στη ζωή, το οποίο διαδραματίζει έναν σπουδαίο ρόλο στο παιχνίδι του «ζευγαρώματος». Το πιο πιθανό είναι πως δεν θα θέλατε να περάσετε το υπόλοιπο της ζωής σας με κάποιον που θα σας ήταν εμφανισιακά απωθητικός. Η φυσική έλξη, όπως φαίνεται να ισχύει, υπακούει στους νόμους της αγοράς: ένα καλύτερο προϊόν κοστίζει περισσότερο, και οι καταναλωτές δεν φαίνεται να αγοράζουν τόσο αυτό που θέλουν, όσο αυτό που μπορούν. Θα μπορούσαμε να πούμε πως οι πλούσιοι οδηγούν ακριβά αυτοκίνητα, η μεσαία τάξη πιο οικονομικά και οι φτωχοί παίρνουν το λεωφορείο. Παρομοίως, οι όμορφοι άνθρωποι τείνουν να είναι με άλλους που είναι επίσης πολύ όμορφοι, εκείνοι που είναι μέσης εμφάνισης με άλλους μέσης εμφάνισης κτλ.

Προσωπικότητα και χαρακτήρας

Έρευνα σχετικά με τους παράγοντες ανθρώπινης προσωπικότητας που μας κάνουν να ελκύουμε ή να ελκυόμαστε από άλλους ανθρώπους, έχει δείξει δύο στοιχεία προσωπικότητας που θεωρούνται επιθυμητά: η ικανότητα και η θέρμη. Ειδικότερα, οι ικανοί άνθρωποι, που είναι έξυπνοι και διαθέτουν κοινωνικές δεξιότητες, θεωρούνται περισσότερο ελκυστικοί. Οι ευγενικοί άνθρωποι με μια ζεστή προσωπικότητα είναι επίσης περισσότερο ελκυστικοί.

Απόσταση

Οι περισσότεροι άνθρωποι, συνήθως παντρεύονται κάποιον που μένει σε απόσταση περπατήματος ή οδήγησης από τους ίδιους. Είναι λιγότερο πιθανό να παντρευτούν δύο άτομα που μένουν σε απόσταση μιας αεροπορικής πτήσης. Όπως λέει και γνωστό ποίημα, «Συμβουλή για μια καλή σχέση: Μην αγαπάτε εκείνους που βρίσκονται μακριά. Κρατήστε για τον εαυτό σας κάποιον που βρίσκεται κοντά σας, με τον ίδιο τρόπο που ένα λογικό σπίτι θα χρησιμοποιήσει τοπικές πέτρες για να χτιστεί», και το ποίημα έχει δίκιο. Οι περισσότεροι άνθρωποι διαλέγουν ένα ταίρι που βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από τους ίδιους. Οι σχέσεις εξ’ αποστάσεως είναι ιδιαίτερα δύσκολο τόσο να αποκτήσουν οικειότητα όσο και να επιβιώσουν μέσα στο χρόνο.

Ομοιότητα

Χωρίς αμφιβολία, αυτό αποτελεί ένα από τα πιο σπουδαία ευρήματα της έρευνας. Ελκυόμαστε από ανθρώπους που είναι σαν κι εμάς. Οι Χριστιανοί Ορθόδοξοι θα είναι ελκυστικοί σε Χριστιανούς Ορθόδοξους όπως οι μορφωμένοι άνθρωποι θα ελκύουν άλλους μορφωμένους ανθρώπους, οι εξωστρεφείς άλλους εξωστρεφείς κτλ.

Σχεδόν σε κάθε παράμετρο του υπόβαθρου, της προσωπικότητας, των αξιών αλλά και των εμπειριών μας, επιλέγουμε για σύντροφό μας εκείνον που έχει περισσότερα κοινά με τον ίδιο μας τον εαυτό, και όχι εκείνον που είναι διαφορετικός ακόμα και αν αυτό σημαίνει πως μας «συμπληρώνει». Ο Ωκεανός ζητά τον ωκεανό και όχι την παραλία ή την βάρκα. Ένας λόγο για τον οποίο συμβαίνει αυτό, αποτελεί το γεγονός ότι μας είναι πιο εύκολο να επικοινωνήσουμε, να κατανοήσουμε αλλά και να εμπιστευτούμε κάποιον που μιλά τη γλώσσα μας, καταλαβαίνει την κουλτούρα μας, μοιράζεται τις ίδιες αξίες ή πιστεύει στον θεό. Ένας δεύτερος λόγος, είναι πως αγαπώντας έναν παρόμοιο με εμάς άνθρωπο, από ψυχολογικής φύσεως, είναι σαν να πετυχαίνουμε διπλό στόχο: Είναι εκπληκτικός/ή και είναι ακριβώς σαν κι εμένα! Συνεπώς είμαι κι εγώ εκπληκτικός (ποιος δεν θα ήθελε να νιώθει εκπληκτικός;)

shutterstock_573174067

 

Αρκετά χρόνια πίσω, σε μια προσπάθεια να κατανοήσουν τις δυνάμεις που χρειάζονται για να σχηματιστούν οι προτιμήσεις σχετικά με την επιλογή ζευγαριού, οι Αμερικάνοι ερευνητές Todd Shackelford, David Schmitt, και David Buss, ανέλυσαν τις απαντήσεις περισσότερων από 9.000 ανδρών και γυναικών που προέρχονταν από 37 διαφορετικές χώρες. Το ερωτηματολόγιο στο οποίο κλήθηκαν να απαντήσουν οι συμμετέχοντες, ήταν δομημένο με βάση μια τεχνική που ονομαζόταν «Ανάλυση βασικών στοιχείων». Αυτό που προσδοκά η τελευταία είναι να συγκεντρώσει ένα ευρύ φάσμα δεδομένων μέσα σε έναν μικρότερο αριθμό βασικών υποκείμενων παραγόντων.

Για παράδειγμα, υπάρχουν εκατομμύρια αυτοκίνητα κάθε στιγμή της ημέρας που ταξιδεύουν στους δρόμους προς διάφορες κατευθύνσεις. Ωστόσο, όλη αυτή η σύγχυση μπορεί να περιοριστεί σε δύο βασικούς παράγοντες: την κατεύθυνση και την ταχύτητα. Αυτοί είναι και οι μοναδικοί παράγοντες που βρίσκονται υπό τον έλεγχο του οδηγού, και ολόκληρη η διαδικασία της οδήγησης θα ήταν δυνατό να εξηγηθεί χρησιμοποιώντας μόνο κάποιο συνδυασμό εκ των δύο.

Παρομοίως, οι ερευνητές εντόπισαν 4 γενικούς παράγοντες που θα μπορούσαν να ερμηνέυσουν τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η επιλογή των ζευγαριών. Κάθε ένας από τους 4 αυτούς παράγοντες έχει να κάνει με μια ξεχωριστή εσωτερική διαδικασία που συμβάινει μέσα στο μυαλό μας κατά την επιλογή ενός συντρόφου. Οι παράγοντες αυτοί αναφέρονται παρακάτω, κατά σειρά σημαντικότητας:

Αγάπη εναντίον status και πόρων

Όταν βρισκόμαστε στην διαδικασία επιλογής ενός συντρόφου, την ίδια στιγμή βρισκόμαστε και σε μια συνεχή εσωτερική διαμάχη όπου συγκρίνουμε την αξία που έχει η πραγματική αγάπη σε μια σχέση με την αξία που έχει η εύρεση ενός συντρόφου με κοινωνικό status που μπορεί να παρέχει οικονομική ασφάλεια. Εάν η αγάπη είναι αρκετά δυνατή, θα μπορούσε να μας κάνει να θυσιάσουμε την οικονομική ασφάλεια ή το status. Αντιθέτως εάν το status ενός πιθανού συντρόφου είναι ιδιαίτερο υψηλό, θα μπορούσε να μας κάνει να περιορίσουμε την ένταση των συναισθημάτων μας.

Υπευθυνότητα / Σταθερότητα εναντίον καλής εξωτερικής εμφάνισης και υγείας

Κατά την επιλογή ενός συντρόφου, τείνουμε να βάζουμε σε δεύτερη μοίρα την συναισθηματική σταθερότητα, εάν ο τελευταίος είναι ένα εξωτερικά πολύ ελκυστικό άτομο. Αντίστοιχα, θα μπορούσαμε να επιλέξουμε έναν όχι τόσο ελκυστικό σύντροφο εάν αυτός διέθετε έναν ιδιαίτερα σταθερό συναισθηματικό χαρακτήρα.

Εκπαίδευση / Ευφυΐα εναντίον Επιθυμίας για οικογένεια και παιδιά

Τείνουμε να δικαιολογούμε έναν άνθρωπο που θυσιάζει την ιδέα της οικογένειας μπροστά σε μια ζωή καριέρας και υψηλής εκπαίδευσης, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που θα δικαιολογούσαμε έναν άνθρωπο που προτιμά να θυσιάσει την καριέρα του για τη σωστή ανατροφή των παιδιών του.

Κοινωνικότητα εναντίον παρόμοιων θρησκευτικών αντιλήψεων

Ένα άτομο που μοιράζεται τις ίδιες θρησκευτικές αντιλήψεις, θα μπορούσε να μας φανεί ως μια ελκυστική επιλογή ακόμη και αν δεν κατείχε ιδιαίτερες κοινωνικές δεξιότητες. Αντιστοίχως, ένα ιδιαίτερα κοινωνικό και ευχάριστο άτομο από τη φύση του, θα μπορούσε να μας φανεί ελκυστικό ακόμα κι αν δεν μοιραζόμασταν παρόμοιες θρησκευτικές αντιλήψεις.

Οι 4 παραπάνω παράγοντες λειτουργούν με αυτόνομο τρόπο τόσο στους άντρες όσο και στις γυναίκες. Ωστόσο, για τους πρώτους 3 παρουσιάστηκαν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα.

Σε γενικές γραμμές, οι γυναίκες φαίνεται να δίνουν περισσότερη σημασία στο κοινωνικο-οικονομικό status παρά στην ανάπτυξη μιας ρομαντικής αγάπης. Επίσης, οι γυναίκες προτιμούν την συναισθηματική σταθερότητα συγκριτικά με μια περισσότερο ελκυστική εξωτερική εμφάνιση, και προτιμούν την ευφυΐα έναντι στην επιθυμία για απόκτηση οικογένειας.

Όσον αφορά τους άνδρες, το status, η συναισθηματική σταθερότητα και η ευφυΐα φαίνεται να έχουν μικρότερο αντίκτυπο κατά την αναζήτηση ενός ερωτικού συντρόφου για μακροχρόνιες σχέσεις. Οι άνδρες φαίνεται πως εστιάζουν περισσότερο σε αξίες όπως είναι η εξωτερική εμφάνιση, η νεότητα, η φυσική κατάσταση και η προοπτική δημιουργίας οικογένειας.

Επιπρόσθετες έρευνες υποδεικνύουν επίσης πως οι γυναίκες είναι περισσότερο επιλεκτικές και απαιτητικές σε σύγκριση με τους άντρες όταν φτάνει η στιγμή να επιλέξουν έναν σύντροφο. Ένας λόγος για τον οποίο συμβαίνει αυτό είναι πως οι γυναίκες έχουν πολλά περισσότερα να χάσουν από μια «λάθος επιλογή». Όπως λέει και το ποίημα της Margaret Atwood, «Οι άντρες φοβούνται πως θα γίνουν περίγελοι των γυναικών. Οι γυναίκες φοβούνται πως οι άνδρες θα τις σκοτώσουν.»

Οι γυναίκες είναι περισσότερο ευαίσθητες και για αυτό το λόγο έχουν την ανάγκη να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές. Μια ακόμη εξήγηση για την αυξημένη επιλεκτικότητα που παρουσιάζουν οι γυναίκες, είναι το γεγονός πως όταν πρόκειται να φέρουν ένα παιδί σε αυτό τον κόσμο, είναι για εκείνες μια μεγαλύτερη και επικύνδινη ευθύνη από ό,τι για έναν άνδρα. Συνεπώς, Είναι λογικό για τη μεριά που θα επενδύσει περισσότερα και θα πάρει το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης, να εξετάσει και πιο προσεκτικά την συνολική επένδυση.

shutterstock_250908826

 

Συνοψίζοντας, είμαστε σε θέση να κατανοήσουμε αρκετά καλά τους βασικούς υπολογισμούς, στους οποίους ενδέχεται να προβεί κάποιος για να καταλήξει σε ένα γκρουπ πιθανών υποψήφιων συντρόφων. Ωστόσο, αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει επιστημονική απάντηση στην ερώτηση σχετικά με το πως επιλέγουμε τον κατάλληλο μεταξύ των υποψηφίων.

Οι «νόμοι» επιλογής των υποψηφίων φαίνεται πως δεν ισχύουν κατά την τελική φάση επιλογής του υποψήφιου συντρόφου. Για παράδειγμα, όπως αναφέραμε και λίγο πριν, ο πιο ισχυρός παράγοντας για την επιλογή συντρόφου αποτελεί το γεγονός ότι ελκυόμαστε από άτομα στα οποία μοιάζουμε. Εάν ο ίδιος κανόνας ίσχυε και για το τελικό «στάδιο» επιλογής συντρόφου, τότε θα μπορούσαμε να προβλέψουμε πως μεταξύ ενός γκρούπ σχετικά παρόμοιων υποψηφίων, ο περισσότερο κατάλληλος για εμάς θα ήταν εκείνος που μας μοιάζει περισσότερο.

Θα μπορούσαμε να υποθέσουμε επίσης, πως και οι επιλογές ανθρώπων που είναι παρόμοιοι μεταξύ τους θα ήταν και εκείνες παρόμοιες. Ωστόσο, τα ευρήματα της έρευνας αντικρούουν αυτά τα επιχειρήματα και τελικά αποδεικνύεται πως δεν επιλέγουμε εκείνο το άτομο που μοιάζει περισσότερο με εμάς μέσα από το γκρουπ των επιλογών μας.

Η τελική επιλογή ανάμεσα από όλους τους αξιοπρόσεκτους υποψηφίους, γίνεται μέσω μιας υποκειμενικής εσωτερικής διαδικασίας που είναι αδιευκρύνιστη και ιδιότροπη, και δεν υπόκειται  κάποιας λογικής, εξελικτικής διαδικασίας ή ακόμα και της ίδιας της ανθρώπινης συνείδησης. Στο τέλος της ημέρας, όπως είπε και ο φιλόσοφος Blaise Pascal, «Η καρδιά έχει λόγους που η λογική δεν μπορεί να κατανοήσει

Παραπομπές

Shpancer, Noam Ph.D. Psychologytoday.com – ‘Laws of Attraction: How Do We Select a Life Partner?’ Web.

About the author

MyCare

Το MyCare είναι ένας οδηγός για το πώς μπορούμε να ζούμε φυσικά με ασφάλεια, εκμεταλλευόμενοι παράλληλα όλες τις δυνατότητες που μάς προσφέρει η σύγχρονη τεχνολογία.