Ψυχολογία

Γιατί ονειρευόμαστε; Ποιό ρόλο παίζουν τα όνειρα στη ζωή μας;

shutterstock_636533834

Ανάγνωση σε 4′

Γιατί ονειρευόμαστε; Πως τα όνειρα είναι ικανά να τροφοδοτήσουν με πληροφορίες τον εγκέφαλό μας; Είναι τα όνειρα σχετικά με την πραγματική μας ζωή;

Από τα αρχαία χρόνια και την απόδοση προφητικών ιδιοτήτων στα όνειρα έως και τη σημερινή σύγχρονη εποχή με τις νευρολογικές έρευνες, τα όνειρα παραμένουν ένα από τα μυστήρια που διαρκούν περισσότερο απ’ό,τι αναμενόταν για τον κλάδο της ψυχολογίας. Παρόλο που οι επιστήμονες συνεχίζουν να αναζητούν απαντήσεις σε τέτοιου είδους ερωτήματα μέχρι και αυτή τη στιγμή, έχουν χτίσει τη δουλειά τους επάνω σε κοινές και ευρέως αποδεκτές θεωρίες σχετικές με τα όνειρα.

Η φύση των ονείρων

Ορισμένα ως μια σειρά από σκέψεις, οράματα ή αισθήματα, τα όνειρα έρχονται αρκετές φορές τη νύχτα κατά τη διάρκεια του ύπνου μας.

Ο ύπνος συμβαίνει κυκλικά, ως διαδικασία. Ο ύπνος αποτελείται από 5 διαφορετικά στάδια, κάθε ένα εκ των οποίων βοηθά περαιτέρω τον στόχο που έχει το σώμα μας να ενισχύσει και να αναπλάσει το ίδιο του τον εαυτό. Παρόλο που τα στάδια 1 έως 4 ονομάζονται απλά με τον αριθμό τους, το 5ο στάδιο, διαθέτει μια ξεχωριστή ονομασία η οποία είναι «γρήγορη κίνηση των ματιών» (Rapid Eye Movement), ή REM. Το στάδιο REM αποτελεί το 20 με 25% του συνολικού ύπνου ενός ενήλικα.

Το στάδιο REΜ, αποτελεί και τον πιο κοινό χρόνο κατά τον οποίο ονειρευόμαστε, εξηγεί το National Sleep Foundation. Τα όνειρα από μόνα τους συνήθως κυμαίνονται μεταξύ λίγων δευτερολέπτων έως και 30 λεπτών σε διάρκεια. Κατά μέσο όρο, οι άνθρωποι ονειρεύονται μεταξύ τεσσάρων και έξι φορών κάθε νύχτα, με τους ενήλικες να ονειρεύονται για περίπου δύο ώρες ανά 8 ώρες ύπνου.

Επιπρόσθετα της σύνδεσής του με τα όνειρα, το στάδιο REM, αποτελεί επίσης το στάδιο κατά το οποίο το σώμα μας επεξεργάζεται πληροφορίες, δημιουργεί αναμνήσεις και αυξάνει την έκκριση χημικών ουσιών όπως είναι για παράδειγμα η σεροτονίνη. Παρόλο που η αναγκαιότητα του ύπνου έχει μελετηθεί για ένα αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, μόνο τα τελευταία χρόνια είναι που οι άνθρωποι άρχισαν να σκέφτονται πως ίσως τελικά τα όνειρα μπορούν να εξυπηρετούν μια χρηστική λειτουργία.

shutterstock_350566706

 

4 θεωρίες για τα όνειρα

Οι τελευταίοι δύο αιώνες είναι εκείνοι που έχουν αναδείξει 4 από τις πιο κοινά αποδεκτές θεωρίες σχετικές με τα όνειρα.

Sigmund Freud και εκπλήρωση των επιθυμιών

Ο διάσημος ψυχαναλυτής που ακούει στο όνομα Sigmund Freud, ήταν ο πρώτος ο οποίος ανέφερε πως τα όνειρα πιθανώς θα μπορούσαν να διαθέτουν και κάποιου είδους επιστημονικό λόγο ύπαρξης. Κατέληξε να πιστεύει πως τα όνειρα αποτελούσαν συχνά μια μορφή εκπλήρωσης των επιθυμιών, όπως αναφέρει ο Αμερικανικός Σύλλογος Ψυχαναλυτών. Κατά τη διάρκεια ενός ονείρου, ένας άνθρωπος θα μπορούσε να εκπληρώνει εκείνες τις επιθυμίες που δεν θα ήταν ικανός να ικανοποιήσει στην πραγματική του ζωή. Κάποιες μορφές ονείρων ωστόσο, αποδείχθηκαν προβληματικές με αυτό το μοντέλο, όπως εκείνες των ονείρων που περιλαμβάνουν κάποιου είδους τιμωρίας ή τραυματικού γεγονότος. Αυτά οδήγησαν τον Freud στην πεποίθηση πως μερικές φορές τα όνειρα αποτελούσαν έναν τρόπο μέσα από τον οποίο οι ασθενείς μπορούσαν να εκφράσουν τις ενοχές τους ή να ΄δαμάσουν’ τα τραύματά τους. Όλες οι παραπάνω εικασίες έπαιξαν τον δικό τους ρόλο στη διαμόρφωση της γενικότερης θεωρίας του Freud για τα όνειρα: πως αποτελούσαν τελικά εκδηλώσεις ασυνείδητων λειτουργιών του εγκεφάλου.

shutterstock_152680601

 

Carl Jung: Όνειρα ως άμεσες εκφράσεις του ψυχικού μας κόσμου

Παρόλο που τόσο ο Freud όσο και ο Carl Jung, έζησαν και έδρασαν την ίδια εποχή, φαίνεται να διαφωνούσαν κάθετα όσον αφορά τη φύση των ονείρων. Ο Freud υποστήριζε πως τα όνειρα, εκ φύσεως, τείνουν να «μεταμφιέζουν» την πραγματική τους σημασία. Εν αντιθέσει, ο Jung υποστήριζε πως τα όνειρα αποτελούσαν στην ουσία άμεσες εκφράσεις του ίδιου του εγκεφάλου. Τα όνειρα, θεωρούσε, πως εξέφραζαν την κατάσταση του ασυνείδητου σε ένα άτομο, μέσα από μια γλώσσα με σύμβολα και μεταφορές. Αυτή η γλώσσα μπορεί να ήταν απόλυτα φυσιολογική για την κατάσταση του ασυνείδητου, ωστόσο η κατανόησή της είναι ιδιαίτερα δύσκολη καθώς διαφέρει παρασάγγας από την γλώσσα που χρησιμοποιούμε στην καθημερινή μας ζωή. Αξιοσημείωτα, ο Jung πίστευε επίσης πως υπήρχαν γενικά αρχέτυπα (ή εικόνες) εγγενή στην ανθρώπινη συνείδηση εντός αυτής της γλώσσας. Θεωρούσε πως τα όνειρα εξυπηρετούσαν δύο λειτουργίες: να αποκαταστήσουν την ισορροπία στην ψυχολογία του ατόμου το οποίο ονειρεύεται, και να παρέχουν προσδωκούμενες εικόνες για το μέλλον, οι οποίες θα επέτρεπαν στο ίδιο άτομο να προλαμβάνει μελλοντικά γεγονότα.

REM και ενεργοποίηση-σύνθεση

Υπάρχει μια ακόμη θεωρία που αναδείχθηκε μέσα από από την ίδια την ανακάλυψη του σταδίου REM. Η θεωρία της ενεργοποίησης – σύνθεσης, αναπτύχθηκε από τους Allan Hobson και Robert McCarley, καθηγητές του πανεπιστήμιο του Harvard, κατά την εποχή των 70s. Ο Hobson και ο McCarley ανακάλυψαν πως κατά το στάδιο REM στον κύκλο του ύπνου, ηλεκτρικά σήματα που ονομάζονται εγγραφές ηλεκτροεγκεφαλογράμματος, ή EEG’s, διαπερνούν τον ανθρώπινο εγκέφαλο. Θεωρούσαν πως ο εγκέφαλος αντιδρούσε φυσιολογικά σε μια προσπάθειά του να ερμηνεύσει τα τυχαία αυτά ερεθίσματα. Συνεπώς, τα όνειρα δεν διέθεταν κάποια κρυφή εσωτερική σημασία, αλλά αποτελούσαν απλώς το αποτέλεσμα της φυσιολογικής λειτουργίας του εγκεφάλου. Παρόλο που η συγκεκριμένη θεωρία ήταν επαναστατική για εκείνη την εποχή, η συνεχής ανάπτυξη της τεχνολογίας έκτοτε, οδήγησε σε εκτεταμένη αναθεώρηση της συγκεκριμένης θεωρίας.

Θεωρία για την προσομοίωση απειλής

Ο Φινλανδός ψυχολόγος Antti Revonsuo είναι ένας από τους πιο σύγχρονους αναλυτές που πρότειναν μια πειστική θεωρία για τη λειτουργία των ονείρων. Ο Revonsuo ανακάλυψε πως κατά τη διάρκεια του σταδίου REM του ύπνου, η αμυγδαλή (τμήμα του εγκεφάλου) ουσιαστικά ενεργοποιείται με τρόπους παρόμοιους όπως και κατά τη διάρκεια ενός κινδύνου επιβίωσης. «Η βασική λειτουργία των αρνητικών ονείρων», εξηγεί, «είναι σαν μια πρόβα για συναφή πραγματικά γεγονότα, προκειμένου η αναγνώριση και αποφυγή παρόμοιων αρνητικών καταστάσεων να γίνεται γρηγορότερα και με αυτόματο τρόπο». Με άλλα λόγια, τα όνειρα αποτελούν ένα εξελικτικό χαρακτηριστικό που έχει σχεδιαστεί προκειμένου να βοηθήσει τον άνθρωπο να εξασκηθεί στο να είναι ασφαλής.

shutterstock_246217750

 

Παραπομπές

Bernstein, Rebecca. Breschia University – ‘The Psychology of Dreams: Inside the Dream Mind.’ Web.

Σημείωση MyCare: Έως ότου μάθουμε περισσότερα γύρω από τα όνειρα με την ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας, η επικρατούσα αντίληψη στον χώρο της Ψυχολογίας που συνδυάζει πολλά από τα παραπάνω, είναι ότι τα όνειρα είναι μία μορφή προσπάθειας του εγκεφάλου να χειριστεί ψυχικά ζητήματα κατά τη διάρκεια του ύπνου που καλείται να χειριστεί προκειμένου να ξεκουραστεί και να ανανεωθεί, με το να επικοινωνεί με το υποσυνείδητό μας. Μάλιστα, υποστηρίζεται ότι θυμόμαστε μόνο τα όνειρα που είμαστε έτοιμοι να χειριστούμε αν οι πληροφορίες περάσουν από το υποσυνείδητο στο συνειδητό. Με λίγα λόγια, αν δεν είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε μία κατάσταση, ναι μεν θα δούμε το όνειρο αλλά δεν θα το θυμηθούμε μετά τον ύπνο. Η ικανότητα να θυμόμαστε τα όνειρά μας επομένως, πιθανώς να είναι μία ένδειξη εσωτερικής ηρεμίας και ισορροπίας.

About the author

MyCare

Το MyCare είναι ένας οδηγός για το πώς μπορούμε να ζούμε φυσικά με ασφάλεια, εκμεταλλευόμενοι παράλληλα όλες τις δυνατότητες που μάς προσφέρει η σύγχρονη τεχνολογία.